دبستان امام هادی(ع)-پایه ششم

جمله های بدون فعل

جمله های بدون فعل

اهداف یادگیری:

جمله های بدون فعلآشنایی با جمله های بدون فعل و انواع آن

جمله های بدون فعلتمرین جهت کاربردی کردن قواعد

 

گفتیم فعل اصلی هر جمله مرکز آن جمله است. اکنون در این طرح می گوییم جملاتی در زبان فارسی وجود دارند که ضمن کامل بودن، فاقد فعل هستند. این جملات را جمله های بدون فعل می نامیم و آن ها را در چهار بخش:

  • جمله های ندایی،
  • جمله های اسمی،
  • شبه جمله ها و
  • اصوات

بررسی می کنیم.

 

جمله های ندایی

کلمه ی ندا و منادای پس از آن در مجموع یک جمله ی کامل و مستقل را پدید می آورند که آن را جمله ی ندایی می نامیم:

  • آی پسر! درست را بخوان.
  • آهای ! به دادم برسید.
  • مرد ! در را باز کن.
  • ساقیا ! برخیز و در ده جام را.

 

در این معنا جمله ی ندایی به چهار شکل در زبان فارسی ظاهر می شود:

اول این که جمله ی ندایی شامل هر دو عنصر حرف ندا و منادا می باشد. در این حالت حرف ندا را هسته ی جمله ی ندایی در نظر می گیریم و منادا را متمم آن :

آی ( حرف ندا ) پسر ( جمله ی ندایی )! درست را بخوان!

دوم این که جمله ی ندایی ما شامل فقط حرف ندا باشد. در این حالت حرف ندا را به تنهایی یک جمله ی ندایی مستقل در نظر می گیریم:

آهای ( حرف ندا ) ( جمله ی ندایی محذوف )! به دادم برسید!

سوم این که جمله ی ندایی فقط شامل یک منادا باشد که در این صورت همان منادا را که وجود حرف ندا در آن مستتر است، به عنوان هسته ی جمله ی ندایی در نظر می گیریم:

مرد! ( حرف ندا + منادا ) در را باز کن!

و بالاخره چهارم این که نشانه ی ندا، مخصوصا در فارسی ادبی یا قدیمی، به صورت یک پسوند پس از منادا ظاهر شود که در این حالت هم باز مجموع منادا و پسوند ندایی پس از آن را به عنوان هسته ی جمله ی ندایی در نظر می گیریم:

ساقیا! ( منادا ) برخیز و در ده جام را!

 

جمله های اسمی

جمله های اسمی به جمله هایی گفته می شود که بر اثر کثرت استعمال یا وجود قرینه های خارجی و موقعیت گوینده ، تقلیل یافته اند و فعلشان که غالبا از افعال ربطی است ، حذف شده است. جمله های اسمی تقریبا همواره از دو بخش فاعل و مسند تشکیل یافته اند و در هر حال وجود فعل در آن ها کاملا محسوس و قابل پیش بینی است:

جمله های بدون فعلسیگار کشیدن ممنوع! جمله های بدون فعل سیگار کشیدن ممنوع است!

جمله های بدون فعلچشمت روشن جمله های بدون فعل چشمت روشن باد!

جمله های بدون فعلشبت خوشجمله های بدون فعل  شبت خوش باد!

جمله های بدون فعلاینجا تهران، صدای ایران جمله های بدون فعل اینجا تهران است، صدای ایران است!

 

شبه جمله ها

شبه جمله ها، مانند جمله های اسمی، صورت تقلیل یافته ی یک جمله ی کامل هستند اما تفاوتشان با جمله های اسمی در این است که تنها مرکب از یک جزء می باشند:

جمله های بدون فعلسلام جمله های بدون فعل سلام بر تو باد!

جمله های بدون فعلآفرین جمله های بدون فعل آفرین بر تو باد!

جمله های بدون فعلخیر مقدم جمله های بدون فعل خیرمقدم بر تو باد!

جمله های بدون فعلتبریک جمله های بدون فعل تبریک بر تو باد!

 

شبه جمله ها ممکن است خود یک متمم بگیرند:

جمله های بدون فعل آفرین ( که خوب گفتی )!

جمله های بدون فعلحیف ( که موفق نشدی )!

جمله های بدون فعلافسوس ( که نیامدی )!

 

اصوات

صوت نیز مانند جمله های اسمی و شبه جمله ها، سخنی فاقد فعل است که در بردارنده ی مفهومی کامل است، با این تفاوت که جمله های اسمی و شبه جمله ها از کلمات معمولی تشکیل شده اند، یعنی کلماتی که می توانند در جمله های دیگر زبان، با صورت اسم و صفت و قید و غیره به کار روند اما صوت کلمه ی مستقلی به حساب نمی آید و معمولا در هیچ نقش دیگری جز صوت ظاهر نمی شود:

جمله های بدون فعلآه!

جمله های بدون فعلآخ!

جمله های بدون فعلوای!

جمله های بدون فعلوه!

صوت هم می تواند مانند شبه جمله یک متمم داشته باشد:

جمله های بدون فعلآه ( که چقدر دوستت دارم)! 

جمله های بدون فعلوه ( که از دست تو به جان آمدم )!

جمله های بدون فعلآخ ( که چه حظی کردم )!

 

تمرین:

نوع جملات بدون فعل زیر را مشخص کنید:

جمله های بدون فعلتولدت مبارک!

جمله ی اسمی است، زیرا فقط یک فعل ربطی کم دارد تا تبدیل به جمله ای کامل شود: تولدت مبارک باد.

جمله های بدون فعلتبریک!

شبه جمله است زیرا برای تبدیل شدن به یک جمله ی کامل اسنادی علاوه بر فعل ربطی یک مسند هم کم دارد: تبریک بر تو باد.

جمله های بدون فعلآقا تبریک!

« آقا تبریک » از دو جمله ی مجزا تشکیل شده است: یک جمله ی ندایی ( آقا ) و یک شبه جمله ( تبریک ).

مرکز یادگیری سایت تبیان

به نقل از دوباره سلام خانوم قدرتی

[ جمعه 1392/02/13 ] [ 15:36 ] [ منتظر المهدی(عج) ] [ ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

بسم رب المهدی(عج)"

سلام بر مهدی(عج)فاطمه(س) و سلام بر منتظرانش


پروردگارا
مرا مدد كن تا دانش اندكم نه نردباني باشد براي فزوني تكبر و غرور، نه حلقه اي براي اسارت و نه دست مايه اي براي تجارت، بلكه گامي باشد براي تجليل انسانيت و متعالي ساختن خود و ديگران


از اين كه خداوند متعال باز فرصتي را نصيب اين جانب كرده كه با وبلاگي ديگر خدمت شما عزيزان باشم؛ خداوند را شاكرم و اميد دارم مباحث اين وبلاگ، با عنايات خاصه حضرت وليعصر(اروحناه فداه) و با همكاري دانش آموزان كوشا و فعال دبستان امام هادي(ع) و نظرات شما بازدیدکنندگان گرامي، بتوانيم گام هاي مؤثر و مفيد به سوی موفقیت و رضایت پروردگار منّان برداريم.


اللهم عجل لولیک الفرج
اللهم الرزقنا توفیق الشهاده فی سبیله
به امید ظهورش صلوات
لینک دوستان
لینک های مفید
لینک های مفید
امکانات وب

غیرانتفاعی امام هادی(علیه السلام)-پایه ششم

دريافت كد حجاب ياهو

بازی رایانه ای

حیا در فضای مجازی

عارفانه های نماز

جانبازان دفاع مقدس

وبلاگنویسان ارزشی رشت

p align="center">همکلاسي4

آزادی در فضای مجازی

چت

مثبت هاي باحجاب

قالب هاي مثبت حجاب
Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت
دریافــــــــت کد















دريآفت كد بـالآبـر حجاب